Ropa naftowa znana również jako olej skalny lub czarne złoto jest to ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych. Złoża ropy naftowej występują w porowatych skałach głęboko pod ziemią. W normalnych warunkach ponad złożem ropy wytwarza się warstwa zawierająca gaz ziemny. W niegłębokich złożach ropa naftowa przedostaje się do powierzchni ziemi, gdzie bardziej lotne frakcje odparowują, pozostawiając oleiste, na wpół stałe substancje jak np. asfalt. Ropa naftowa jest podstawowym surowcem przemysłu petrochemicznego stosowanym do otrzymywania m.in. olejów, benzyny, nafty, mazutów, parafiny, wazelin, smarów, asfaltów.
Ropę naftową jest przerabiana w rafineriach.
Do wyodrębnienia z ropy jej poszczególnych składników (np. benzyny) stosuje się destylację frakcyjną. Ropę można rozdzielić na frakcje dzięki różnicy w temperaturach wrzenia poszczególnych jej składników.
Kraje nad Zatoką Perską zapewniają światu około 30% tego surowca. Dlatego są one największymi eksporterami i dyktatorami cen. W światowym wydobyciu ropy naftowej, wynoszącym w 2002 r. ok. 3,5 mld ton przodują: Arabia Saudyjska (395 mln ton), Rosja (380 mln ton), USA (295 mln ton), Iran (181 mln ton), Chiny (170 mln ton).