Węgiel brunatny jest to skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego która powstała w trzeciorzędzie w erze kenozoicznej ze szczątków obumarłych roślin bez jakiegokolwiek dostępu powietrza. Często stosowany jest jako paliwo. Jego wartość opałowa wynosi od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest niestety nieodnawialnym źródłem energii.
Węgiel brunatny wykorzystywany jest na rynkach lokalnych, ponieważ podczas transportu kolejowego mokry i zapopielony węgiel pod wpływem wilgoci "zbija" się w masę, którą trudno rozładować, a w porze zimowej masa ta zamarza. Dlatego teżo elektrownie opalane węglem brunatnym najczęściej sytuuje się w pobliżu złóż, a surowiec z kopalni węgla brunatnego dostarczany jest do elektrowni przenośnikami taśmowymi.
W Polsce wydobywany jest w Zagłębiu Konińskim (Konin, Koło, Turek), Zagłębiu Turoszowskim (Turów, Bogatynia), Zagłębiu Bełchatowskim (Bełchatów) oraz w Sieniawie Lubuskiej.
Perspektywiczne złoża węgla brunatnego w Polsce to Legnica-Prochowice-Ścinawa (jest to największe złoże węgla brunatnego Europie, przypuszczalnie również na świecie) oraz Gubin-Mosty-Brody.
Wydobycie w Polsce na 1999 r. wynosiło 63 mln ton a na 2001 aż 59,5 mln. Obecnie panuje tendencja spadkowa. Światowe wydobycie węgla brunatnego w 2001 r. osiągnęło wartość 880 mln ton. Przodowały w nim Niemcy (175 mln ton), Rosja (83 mln ton), USA (75 mln ton), Australia (67 mln ton), Grecja (63 mln ton).